ელისეი ისიდოროვიჩ კონდრატენკო
(დაახლ. 1840 – 1906 წლის 27 დეკემბერი)
ელისეი ისიდოროვიჩ კონდრატენკო იყო უკრაინული წარმოშობის სამხედრო ტოპოგრაფი და ადრეული ფოტოგრაფი, რომელიც მე-19 საუკუნის მეორე ნახევარში კავკასიაში მუშაობდა. მისი ფოტოგრაფიული და ტოპოგრაფიული საქმიანობა მნიშვნელოვან წვლილს შეადგენდა კავკასიის ბუნების, ხალხებისა და დასახლებების ვიზუალურ და მეცნიერულ დოკუმენტირებაში.
კონდრატენკო მიეკუთვნება იმ ადრეულ ფოტოგრაფთა თაობას, რომლებიც სამხედრო გეოდეზიას, ეთნოგრაფიას და ფოტოგრაფიასერთმანეთთან აერთიანებდნენ.
ადრეული ცხოვრება და განათლება
კონდრატენკო დაიბადა ტიფლისში (დღევანდელი თბილისი), გადამდგარი მაიორის ისიდორ დენისის ძე კონდრატენკოს ოჯახში.
ტიფლისის "კავკასიის ტოპოგრაფიული სკოლის" დამთავრების შემდეგ, 1860 წელს იგი მიწამზომელთა სამსახურში ჩაირიცხა უფროსი თანაშემწის თანამდებობაზე. ამავე დროს იგი ამავე სკოლაში მათემატიკას ასწავლიდა.
მოგვიანებით იგი შევიდა სამხედრო ტოპოგრაფთა კორპუსში, სადაც მიიღო "პრაპორშჩიკის" სამხედრო წოდება.
ფოტოგრაფიული საქმიანობის დასაწყისი
1860 წელს კონდრატენკო მონაწილეობდა ჩეჩნეთის ტოპოგრაფიულ გადაღებებში, სადაც პირველად დაიწყო ლანდშაფტებისა და ადგილობრივი გარემოს ფოტოგრაფირება.
იმავე წელს იგი გაიგზავნა სანკტ-პეტერბურგში, რათა დეტალურად შეესწავლა ფოტოგრაფია გენერალური შტაბის ფოტოგრაფიულ განყოფილებაში.
დაახლოებით წელიწადნახევრის შემდეგ იგი დაბრუნდა ტიფლისში და განაგრძო მუშაობა სამხედრო ტოპოგრაფიულ სამსახურში.
1863 წელს იგი მიავლინეს ახლად შექმნილ კავკასიის არმიის შტაბის ფოტოგრაფიულ განყოფილებაში.
At the time a contemporary notice stated:
„კავკასიის არმიის მთავარ შტაბთან არსებული ფოტოგრაფიული დაწესებულება საქმიანობას შეუდგა 1863 წლის 8 იანვარს და ქმნიდა სხვადასხვა ადგილების ხედებს.“
— გაზეთი „კავკაზი“, 1863
თანამშრომლობა პეტრე სიმონენკოსთან
ამ პერიოდში კონდრატენკო მუშაობდა ფოტოგრაფ პეტრე ფიოდორის ძე სიმონენკოსთან ერთად.
1863 წლის ზაფხულში მათ გადაიღეს ბელიი კლიუჩისა და მანღლისის ხედები.
ფოტოგრაფიული ექსპედიციები
1864 წელს, ძმასთან — ნიკოლაი კონდრატენკოსთან ერთად, მან გადაიღო საქართველოს სამხედრო გზის მონაკვეთები და ყაზბეგის მყინვარები.
1865 წელს იგი გაიგზავნა დაღესტანში, სადაც გადაიღო: * მთის სოფლები * ეთნოგრაფიული ტიპაჟები * ადგილობრივი მოსახლეობის პორტრეტები
ეს ფოტოები წარმოადგენს დაღესტნის ერთ-ერთ ყველაზე ადრეულ ვიზუალურ დოკუმენტაციას.
ფოტოგრაფიული განყოფილების ხელმძღვანელი
1866 წელს კონდრატენკო დაინიშნა სამხედრო ტოპოგრაფიული დეპარტამენტის ფოტოგრაფიული განყოფილების ხელმძღვანელად.
ეს განყოფილება მნიშვნელოვან ცენტრად იქცა კავკასიის ბუნების, არქიტექტურის, ეთნოგრაფიის, არქეოლოგიური ძეგლებისა და გეოგრაფიული კვლევების დოკუმენტირებისთვის.
- .
- .
- .
- .
- .
.
საერთაშორისო აღიარება
1867 წელს კავკასიის არმიის ფოტოგრაფიული განყოფილების ეთნოგრაფიულმა ფოტოსერიამ ბერლინის საერთაშორისო ფოტოგრაფიის გამოფენაზე მედალი მიიღო.
ამავე დროს პეტრე სიმონენკომ მონაწილეობა მიიღო მოსკოვის ეთნოგრაფიულ გამოფენაში, სადაც მისი ფოტოსერია დიდი ვერცხლის მედლით დაჯილდოვდა.
.
მოგვიანებითი საქმიანობა
1871 წელს კონდრატენკო გახდა ტიფლისის სასამართლო პალატის უმცროსი მიწამზომელი.
შემდგომ წლებში მას ეკავა სხვადასხვა თანამდებობა:
- 1876–1877 — მიწამზომელი
- 1878–1880 — უფროსი მიწამზომელი
- 1881 — კავშირგაბმულობის უწყებაში მოხელე
1882 წელს იგი შევიდა კავკასიის სტატისტიკურ კომიტეტში, როგორც რედაქტორის ნიკოლაი ზეიდლიცის თანაშემწე.
.
ტრანსკასპიის ექსპედიცია
1883 წელს კონდრატენკო გაემგზავრა ტრანსკასპიის მხარეში, სადაც აგროვებდა:
- ეთნოგრაფიულ მასალებს
- სტატისტიკურ მონაცემებს
- ადგილობრივი მოსახლეობისა და ბუნების ფოტოდოკუმენტაციას.
.
ფოტო გალერეა
დაღესტანის ექსპედიციის ფოტოსერია (1865)
- ზემო ჩარახი — დაღესტნის მთის სოფელი
- სოფელ ჩოხის უხუცესი
- ავარების საზოგადოების წარმომადგენელი
- ავარების საზოგადოების უხუცესები
- ტიფლისელი ფოტოგრაფებისა და მოყვარულთა ჯგუფური ფოტო
ავტორი
პროპესორი გიორგი გერსამია
ხელოვნების დოქტორი, ემერიტუს პროფესორი
საქართველოს შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს სახელმწიფო უნივერსიტეტი
ფოტოგრაფიის ქართული მუზეუმის დამფუძნებელი, საქართველოში ფოტოგრაფიის ისტორიის მკვლევარი